Site Rengi

enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp hdp deva
DOLAR
8,4022
EURO
10,0093
ALTIN
489,06
BIST
1.409
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Sıcak
35°C
İstanbul
35°C
Sıcak
Perşembe Sıcak
36°C
Cuma Sıcak
38°C
Cumartesi Gök Gürültülü
32°C
Pazar Parçalı Bulutlu
33°C

Yaşlandıkça insanların karakterleri nasıl değişiyor?

Birkaç hafta evvel yapılan bir evvelki canlı tartışmada makûs bir performans sergilemişti. 73 yaşında başkanlık için çok yaşlı olduğu kulaktan …

Yaşlandıkça insanların karakterleri nasıl değişiyor?
21.01.2021 20:48
0
A+
A-

Birkaç hafta evvel yapılan bir evvelki canlı tartışmada makûs bir performans sergilemişti.

73 yaşında başkanlık için çok yaşlı olduğu kulaktan kulağa fısıldanıyordu. 

Reagan, o devir başkanlık koltuğunda oturan en yalı siyasetçiydi. Bu rekor, evvel 74 yaşındaki Donald Trump tarafından, onun rekoru da 77 yaşındaki Joe Biden tarafından kırıldı.

Sıkıntı soruya zeki karşılık

Trewhitt, aslında Regan’ın gerilim altında çalışmaya devam edip edemeyeceğini anlamak istiyordu.

“Hiç de değil, Bay Trehwitt” diye cevapladı, Reagan gülümsemesini geri tutarak:

“Ve yaş sıkıntısını bu kampanyanın gündemine getirmeyeceğimi ve siyasi kazanım ismine rakibimin gençliğini ve deneyimsizliğini kullanmayacağımı bilmenizi isterim.”

Verdiği bu karşılık, seyircilerden kahkaha ve alkış aldı. Birkaç hafta sonra yapılan seçimlerden de ezici bir galibiyetle çıktı.

Halbuki Reagan’ın yaptığı espride sandığından daha çok gerçeklik hissesi vardı.

Yalnızca tecrübe değil, tıpkı vakitte “olgun kişilik” faktörü de Başkan’ın yanındaydı.

Gizemli bir değişim

Yaşlanmanın getirdiği fizikî dönüşümlere hepimiz aşinayız: Cilt esnekliğini kaybeder, diş etleri çekilir, burun uzar, saçlar tuhaf yerlerde çıkmaya, diğer yerlerden ise dökülmeye başlar ve hatta uzunluk da kısalır.

Bilim insanları, yaşlanmanın tesirleri üzerine onlarca yıl süren araştırmaların akabinde artık daha gizemli öteki bir değişikliği daha ortaya çıkardı.

Edinburgh Üniversitesi’nden psikolog René Mõttus, “Bu araştırmadan elde ettiğimiz net sonuçlara nazaran, hayatımız boyunca tıpkı insan olmayız” diyor.

Çoğumuz kişiliğimizin hayatımız boyunca nispeten tıpkı olduğunu düşünmek isteriz. Lakin araştırmalar durumun pek de bu türlü olmadığını gösteriyor.

Karakter özelliklerimiz daima değişiyor ve 70 ile 80’li yaşlara gelindiğinde ise beşerler değerli bir dönüşüm geçirmiş oluyor..

Kişiliklerimizin kademeli olarak değişmesinin kimi olumlu yanları da var.

Daha vicdanlı, daha güzel ve daha az nevrotik olabiliyoruz.

Makyavelist yaklaşımlar, narsisizm ve psikopatiyi içeren ve “Karanlık Üçlü” olarak tanımlanan kişilik özellikleri, azalma eğilime girer ve böylelikle hata sürece ya da unsur bağımlılığı üzere ziyanlı davranışlara bulaşma riski de azalır.

Araştırmalar, daha fedakar ve inanç duygusu yüksek bireylere dönüştüğümüzü ortaya koyuyor. Yaşla birlikte irade gücünün arttığı ve mizah anlayışının da geliştiği görülüyor.

Ayrıyeten, ilerleyen yaşlarda beşerler hisleri üzerinde daha fazla denetim sahib olmaya başlıyor.

Bu araştırmanın sonuçları aslında yaşlıların daha huysuz ve geçimsiz olduğu klişesinin de değişmesi gerektiğine işaret ediyor.

Daha değişken ve uysal kişilikler

Uzmanların yıllardır düşündüğünün tersine, insanların kişilik özelliklerinin çocuklukta ya da 30’lu yaşlarda sabitlenmek yerine, daha akıcı ve şekillenebilir olduğu anlaşılıyor.

Mõttus, “İnsanlar daha düzgün ve toplumsal olarak daha uyumlu hale geliyor. Hayatla ilgili beklentileri ile toplumun talepleri ortasında giderek daha uygun bir istikrar kurmaya başlıyor” diyor.

Psikologlar, yaşlandıkça meydana gelen değişim sürecini “kişilik olgunlaşması” olarak isimlendiriyor.

Bu, gençlik periyotlarında başlayan ve en azından 80’li yaşlara devam eden kademeli ve fark edilmesi güç bir değişim.

Değişik bir formda bu üniversal bir müddet. Bu eğilim, Guatemala’dan Hindistan’a kadar tüm kültürlerde görülüyor.

Houston Üniversitesi’nde toplumsal psikolog Rodica Damian, “Bu kişilik değişikliklerine bedel yargıları koymak çoklukla tartışmalı bir durum. Lakin bunun yararlı olduklarına dair bulgular mevcut” diyor.

Örneğin duygusal istikrarın düşük olması akıl sıhhati meseleleri, yüksek vefat oranları ve boşanma üzere olaylarla ilişkilendiriliyor.

Başka yandan Damian, vicdanlı birinin bulaşıkları yıkamak üzere işlere yardımcı olma ya da aldatma eğiliminin düşük olmasından ötürü hayat arkadaşının daha memnun mümkünlüğünün yüksek olduğunu belirtiyor.

Kişiliklerimizin daha istikrarlı yanı

Yaşlandıkça kişiliklerimiz muhakkak bir tarafa hakikat evrilirken, birebir yaş kümesindeki beşerlerle kıyaslandığında aşikâr bir istikrar olduğu da gözlemleniyor.

Örneğin, yaşlandıkça bir kişinin nevrotiklik seviyesinin azalması beklenir. Bununla birlikte 11 yaşındayken yaşıtlarına nazaran daha nevrotik olan bir kişi, 80 yaşına geldiğinde de yeniden kendi yaş kümesindeki en nevrotiklerden biri olabilir.

Damian, “Özümüz aşikâr seviyede tıpkı kaldığı için yaşıtlarımızla kıyaslandığında sıralamamızda fazla bir değişi olmaması olağan. Lakin kendimize nazaran, kişiliklerimiz kesin değil, değiştirilebilir şeyler” diyor.

Kişilik değişiklikleri nasıl gelişir?

Kişilik olgunlaşması üniversal bir olgu olduğundan birtakım bilim insanları kişilik değişiminin genetik etkenlerden ya da evrimsel güçlerden kaynaklanıyor olabileceğini düşünüyor.

Öbür yandan öteki uzmanlar ise kişiliklerimizin kısmen genetik ögeler tarafından şekillendirildiğine fakat ömrümüz boyunca toplumsal baskılarla dönüştürüldüğüne inanıyor.

Örneğin, California Üniversitesi’nden psikolog Wiebke Bleidorn’un araştırması, insanların evlenmek, çalışma hayatına atılmak ve yetişkin sorumluluklarına üstlenmek üzere daha süratli büyümelerinin beklendiği toplumlarda kişiliklerinin de daha genç yaşta olgunlaşma eğiliminde olduğunu ortaya koydu.

Damian, “İnsanlar davranışlarını değiştirmeye ve vakitle daha sorumlu olmaya zorlanıyorlar. Kişiliklerimiz hayatın zorluklarıyla başa çıkmamıza yardımcı olmak için değişiyor” diyor.

Pekala fakat çok yaşlandığımızda neler olur?

Hayat süremiz boyunca nasıl değiştiğimizi incelemenin iki mümkün yolu var.

Birincisi, farklı yaş kümelerine mensup çok sayıda insanı ele almak ve kişilikleri ortasındaki farkları incelemek.

Bu yolun sıkıntılarından birisi, muhakkak bir periyodun kültürü tarafından şekillendirilmiş nesil özelliklerinin ezkaza yaşlandıkça meydana gelen değişimlerle karıştırmanın kolay olması.

Uzun müddetli bir çalışma

Bunun ikinci yolu ise bir küme beşerinin hayatları boyunca büyümelerini takip etmek.

İskoçya’da bu türlü bir çalışma yapıldı. Mõttus, Edinburgh Üniversitesi’ndeki meslektaşları ile birlikte yıllar boyunca yüzlerce kişinin kişilik dönüşümlerini izledi.

Mõttus, “İki farklı insan kümemiz olduğu ve her ikisi de tıpkı ölçümlere tabi tutulduğu için, her iki stratejiyi de birebir anda kullanabildik” diyor.

Bu araştırmada iki jenerasyon ortasında önemli farklar olduğu anlaşıldı.

Genç gruptakilerin kişilikleri genel olarak aşağı üst tıpkı kalırken, yaşlılarda ise kişilik özelliklerinin değişmeye başladığı, daha az dışa dönük oldukları ve daha huysuzlaştıkları görüldü.

Mõttus, “Bence bu mantıklı, zira yaşlılıkta insanların başına gelenler de hızlanmaya başlıyor” diyor ve yaş ilerledikçe sıhhatin bozulduğunu, hayatlarında kıymetli insanları kaybetmeye başladıklarına dikkat çekiyor.

Kişiliklerimizin hayatımız boyunca değiştiğini bilmek bunları takip edebilmek için de değer taşıyor.

Damian, “İnsanlar uzun müddet bu türlü olmadığını düşündü. Artık kişiliklerimizin ahenk sağlayabildiğini görüyoruz ve bu, hayatın bize getirdiği zorluklarla başa çıkmamıza yardımcı oluyor” diyor.

 

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

ataşehir escort kartal escort pendik escort ataşehir escort göztepe escort kadıköy escort ümraniye escort anadolu yakası escort kadıköy escort göztepe escort pendik escort kartal escort kurtköy escort kartal escort maltepe escort tuzla escort tuzla öğrenci escort avrupa yakası escort bakırköy escort ataköy escort avcılar escort beylikdüzü escort maltepe escort maltepe 18 yaş escort maltepe 100 tl escort kartal escort erenköy escort maltepe escort 100 tl escort anal yapan escort çin escort fransız escort ataşehir escort göztepe escort maltepe escort kartal escort pendik escort escort bayan ataşehir escort çekmeköy escort istanbul escort acıbadem escort çekmeköy escort kurtköy escort maltepe escort pendik escort kadıköy eskort bostancı escort göztepe escort göztepe escort pendik eskort kurtköy escort kadıköy escort bostancı escort göztepe escort kurtköy escort pendik escort kartal escort çeşme escort urla escort anadolu yakası escort avrupa yakası escort sınırsız escort keçiören escort eryaman escort batıkent escort samsun escort terme escort atakum escort bostancı escort kadıköy escort akyarlar escort göltürkbükü escort gümbet escort dragos escort aydınlı escort kurtköy escort pendik escort