Site Rengi

enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp hdp deva
DOLAR
8,4396
EURO
10,0747
ALTIN
492,32
BIST
1.393
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Sıcak
35°C
İstanbul
35°C
Sıcak
Pazartesi Sıcak
36°C
Salı Sıcak
37°C
Çarşamba Sıcak
35°C
Perşembe Sıcak
36°C

Yanlışsız benlik algısını öğretmek, ebevynin en kıymetli misyonudur

Benlik hissinin insanın içsel çekirdeği olduğunu ve buna referans merkezi denildiğini belirten Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bir …

Yanlışsız benlik algısını öğretmek, ebevynin en kıymetli misyonudur
19.01.2021 02:24
0
A+
A-

Benlik hissinin insanın içsel çekirdeği olduğunu ve buna referans merkezi denildiğini belirten Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bir referans merkeziyle doğuyoruz ben ve öbürleri diye. Daha sonra aile içinde gitgide şekilleniyor. Kişi hakikat şekillendirirse yıllar içinde gerçek bir kimlik ve kişilik çıkıyor. Yanlış şekillendirirse yanlış kimlik ve kişilik çıkıyor. Bu nedenle benliğimize yapılan yatırım bir insanın hayatta kendine yapacağı en büyük yatırımdır” diye konuştu. Çocuğa benlik algısını öğretmenin anne ve babanın vazifesi olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Çocuğa gerçek benlik algısı öğretmek ebeveynin en kıymetli görevlerinden birisidir. ‘Sen farklı bir beşersin, farklı bir bireysin’ iletisinin verilmesi önemlidir” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, psikolojide kıymetli çalışma alanlarından biri olan benlik ve benlik algısı konusunda değerlendirmelerde bulundu.

Benlik algısının temelinin çocukluk yıllarında atıldığını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, şunları söyledi:

“Benlik, psikolojideki en değerli çalışma alanlarından bir tanesi. Benlik algısı, benlik tasarımı diye geçiyor. Bu çalışmalarda insanın ruhsal gerçekliğini anlamak için ben kavramını yerine oturtmak gerekiyor. Burada bize en çok fikir veren çalışmalar çocuk çalışmaları. Çocukları gözlemleme ile ilgili çalışmalar. Çocukta ben duygusu yoktur. Annem ve ben vardır. Çocuk, annesi olmadığı vakit harikulade bir formda krize girebilir. Anne yoksunluğu sendromu vardır. Çoğunlukla 1 yaş civarında bazen 2 yaşında da görülebiliyor. Anne çocuğun yanından uzun müddet ayrılırsa çocukta anne yoksunluğu sendromu olabiliyor. Bu bebeklik depresyonudur. Bu türlü bir durumda çocuk devamlı ağlıyor. Yanına biri yaklaştığında, hareket olduğunda susuyor. Bakıyor annesi değil yeniden ağlamaya başlıyor. Hatta ileri yaştaki birtakım bireyler bunu bilir, annesi yokken ağlayan çocuğa annesinin kıyafetini vs. verir. Çocuk annesinin kokusunu alsın da sussun diye. Çocuk annesini ve kendisini bitişik görüyor. Bu benlik algısının çocuk düzeyindeki durumu. Hepimiz bu devirden geçiyoruz.”

Anneyle kaliteli ve inançlı münasebet önemli…

Bebeklik ve çocukluk devrinde annenin her şey demek olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İlk 3 yılda annenin yerini hiçbir şey tutmuyor. Anne yahut annenin yerine geçen birisi. Kıymetli olan birisiyle kaliteli ve inançlı, dengeli, devamlı bir alakanın olması. Bu durum öteki canlılarda yok. Mesela ördek. Doğar doğmaz yürümeye başlıyor, çabucak suya giriyor. Hatta yılan balıkları var Meksika Körfezi’nde yaşıyorlar. Bunlar Kıta Avrupa’sına gidiyorlar, orada doğuyorlar, orada yaşıyorlar tekrar Meksika Körfezi’ne gelip orada ölüyorlar. Anne çocuk hiç birbirini görmüyor. Onlarda anne çocuk bağı yok” diye konuştu.

Benlik algısı yerinde olan kişi özeleştiri yapabilir

İnsanın ruhsal olarak prematüre doğduğunu ve vakitle geliştiğini söz eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, benlik algısı yerinde olan kişinin kendini eleştirebileceğini belirterek şunları söyledi:

“Erken doğuyor insan. Hayvanlar anne karnında olgunlaşıyor ve doğar doğmaz hayata atılıyor. Ancak insan 10-15 sene oburunun yardımına muhtaç olarak doğuyor. İnsanı toplumsal ben yapan bu. Benlik algısı, kişinin ‘Ben kimim?’ sorusunu sorabilmesidir. Bilimsel terminolojide benlik tasarımı, self concept diye geçiyor. Ülkü ben var, gerçek ben var. Bir de kişinin tasarladığı, algıladığı ben var. Kişi, algıladığı beni nasıl algılıyorsa kişinin benlik algısı yahut benlik tasarımı sağlıklı yahut sıhhatsiz denebilir. Kendi benliğini olduğu üzere algılıyorsa, kendi kusurlarını kendi gerçekleriyle, kendi güçlü ve zayıf taraflarıyla yüzleşebiliyorsa, bir tenkit olduğu vakit çabucak karşı çıkmak yerine onun kritiğini yapabiliyorsa, tahlil edebiliyorsa, sorgulama yapıp o denli karar veriyorsa benlik algısı, benlik hürmeti yerindedir diyebiliriz. Yani benlik algısı gerçek bene uygundur diyebiliriz.”

Maksat için nerede olduğunuzu bilmeniz değerli

Osmanlı’da vakkaf diye bir kavram olduğunu söz eden Tarhan, “ Yani durup bir gerçeği tekrar kabul etmektir. Hatta Hz. Ömer’in sıfatlarından birisidir. Karar vermiş, birine ceza vermeye gidiyor, bir haber geliyor o denli değil bu türlü diye. Çabucak fikrini değiştirebiliyor. Ben bir kere karar verdim demiyor. Adaleti sağlamak için. Hz. Ömer’in adalette önder olmasının en büyük nedeni bu. Hakikati arama dürtüsü ve kendine karşı da bağımsız, tarafsız olması. Kendi dürtü, istek ve dileklerine karşı da bağımsız olabilmesi insanın benlik algısının yüksek olduğunu gösteriyor. Gerçeklerle yüzleşebildiği üzere kendisiyle de yüzleşebiliyor. Bu şuna benziyor; bir harita düşünün, haritada bir amacınız var, bir yere gideceksiniz. Fakat nerede olduğunuzu bilmiyorsanız gidemezsiniz” diye konuştu.

Güçlü ve zayıf istikametleri bilmek benlik hürmeti oluşturuyor

Kişinin kendini bilmesi halinde ruhsal gayelerine yanlışsız yol çizebileceğini kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Yol haritasını çizebilmesi için nerede olduğunu bilmesi gerekir. Hayat yolunda da benlik algısı değerli. Anadolu’da bir kelam vardır; Oburunun yumruğunu yemeyen kendi yumruğunu batman sanır diye. Benlik algısını çok hoş anlatan bizim kültürümüzdeki sözlerdendir. Kişinin güçlü ve zayıf istikametlerini bilmesi benlik hürmetini oluşturuyor” dedi.

Tıpkı genler üzere kişiliğin de birtakım temelleri olduğunu ve değişmesinin mümkün olmadığını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İnsan özgürdür fakat genlerimizin sonlandırdığı kadar özgürüz. Mesela gözümüzü kahverengiyken mavi yapamayız. Kişilik de birebir. Temel kişiliğimiz %30-40’tır. %60-70’i sonradan kazanılır. 12 tane kişilik tipi var. Kimileri içe kapanıktır, kimileri dışa dönüktür, kimileri titizdir, kimileri çok toplumsaldır. Bunlar içsel zekâ, toplumsal zekâ olarak da tanımlanıyor. Biraz genetik mirasımızla ilgili. İnsanın kendini olduğundan daha güçlü göstermesi, kendini tanımamasının en kıymetli işaretlerinden birisidir. Kendini tanıyan bir insan aynaya baktığı vakit gerçek kendisini görür “ dedi.

Kimi bireylerin ise aynadan korktuklarını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Daha doğrusu ruhsal manada yüzleşmekten korkarlar. Bu stil bireyler olması gereken benleri ile gerçek benleri ortasındaki farkı bilmiyorlar. Ülkü beni var. Başında ben bu türlü olmalıyım, şöyle davranmalıyım diye düşünüyorlar ve gerçeği o zannediyorlar” dedi.

Ülkü bene yakın kişi kendisiyle de barışık oluyor…

Hâlbuki kişinin ülkü beni kendisine ne kadar yakınsa kişinin kendisiyle o kadar barışık olduğunu söz eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu kişi hayatta kendi konfor alanında kalmaz. Genele açıktır, teşebbüsten korkmazlar. Merak ve hayret hissini çok yaşayan şahıslardır. Bir insanın yeni tecrübelere açık olması için kabuğundan çıkması lazım” diye konuştu.

Çocuğa benlik algısını öğretmenin anne ve babanın misyon, olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bir çocuk annesinin yanından ayrılmıyorsa, anne de buna fazla fırsat vermiyorsa bu çocuk anne bağımlısı bağımlı bir çocuk olur ve o çocuk ergenlikle birlikte anneye karşı öfke ve sevgiyi birebir anda yaşar. Çocuğa hakikat benlik algısı öğretmek ebeveynin en değerli görevlerinden birisidir. ‘Sen başka bir beşersin, farklı bir bireysin’ iletisinin verilmesi önemlidir” dedi.

Çocuk, hayata ahenk sağlayacak biçimde yetiştirilmeli

Lakin burada verilecek iletinin ölçülü olması gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Ben var öteki var fakat ‘Ben onlardan üstünüm’ ya da ‘Sen herkesten üstünsün’ hissiyle bilgisiyle yetiştirilen çocuklarda ülkü ben ve gerçek ben ortasındaki makas açılıyor. Açıldığı vakit da çocuk, hayatın gerçekleriyle karşılaştığında birisi onu eleştirdiği vakit rahatsız oluyor. Anne ve baba, çocuğu sera çiçeği üzere büyütürse bir fırtına çıktığı vakit rahatlıkla yıkılır. Bu nedenle hayata uygun yetiştirmek gerekiyor. Annelik, babalık yapmak çocuğumuzu korumak değil, onu hayata hazırlamaktır” dedi.

Benliğe yapılan yatırım, en büyük yatırımdır

Benlik algısının ve ülkü benliğin ayrımını âlâ yapabilmenin kişinin kendisiyle barışık olması manasına geldiğini kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Aynı vakitte bu kişi hayatta kendini geliştirebilen biri oluyor. Benlik duygusu öbür canlılarda araştırılıyor. Öteki canlılarda ben diye bir şey yok. Temel muhtaçlıklarını karşıladığınız vakit bir şey olmuyor. Lakin beşerde daima benlik tasarımı var. Onun için benlik insanın içsel çekirdeği ve buna referans merkezi deniyor. Doğar doğmaz içimizde bir referans merkeziyle doğuyoruz ben ve başkaları diye. Daha sonra aile içinde gitgide şekilleniyor. Kişi hakikat şekillendirirse yıllar içinde hakikat bir kimlik ve kişilik çıkıyor. Yanlış şekillendirirse yanlış kimlik ve kişilik çıkıyor. Bu nedenle benliğimize yapılan yatırım bir insanın hayatta kendine yapacağı en büyük yatırımdır” diye konuştu.

Kişiselleşmek farklı, bencilleşmek başka

Bir kişinin bir diğeriyle karşılaştığında dış görünüşüyle karşılandığını ancak iç görünüşüyle uğurlandığını söz eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, kişiselleşmek ve bencilleşmek ortasında değerli bir fark olduğunu kaydederek şunları söyledi:

“Onun için insanı insan yapan fizikî görünümü değildir. Onun huyu, karakteri, insanlığıdır. Yani içerisindeki suretidir. Suret fizikî görünümdür siret iç görünümdür. İç görünümümüzü ihmal ettik. Modernizmin bize yaptığı en büyük kötülüklerden birisi de bu. Seküler anlayışın sunduğu her şeyi dünyasallaştıran bir yaklaşımı bize sundu. Hatta çift terapisi için Batı’da eğitim almış psikolog arkadaşlardan görüyoruz. ‘Sen kıymetlisin aile kıymetli değil, birey kutsaldır aile değil’ diyor. ‘Ben kutsalsam en önemliysem neden eşimin çocuğumun kahrını çekeyim? Bu dünyaya bir sefer geldim’ diyor. Kişiselleşmek başka bencilleşmek farklı. Kişiselleşmek birey olmak hoş bir şey ancak bireyci olmak hoş bir şey değil. Bireyci olduğun vakit dünyayı kendi etrafında dönüyor üzere görüyorsun. Bu benlik gelişiminin en alt basamağıdır. Freud burada çok hoş bir tespit yapmış. Çocuk primer narsistir diyor. Şizofren sekonder narsistir. Primer narsisizmde çocuk yalnızca kendini sever, dünya kendi etrafında dönüyor zanneder. En bencil varlık kimdir deseniz çocuk der. Öteki hiçbir şeyi tanımıyor zira. Sevgi yatırımını evvel kendisine sonra annesine büyüdükçe insanlara, tabiata, kainata, yaratıcıya yapıyor. Ne kadar yanlışsız ve adil bir sevgi yatırımı yaparsa hayatın sonunda heybesinde o olacak. Fakat şizofren bireyde sekonder narsisizm oluyor yani sevgi yatırımını tekrar kendine yöneltiyor. Kendini birinci planda tutuyor fakat hayattaki zorluklarla çaba etmeyi başaramıyor içine kapanıyor. Zihninde bir alan oluşturuyor orada kendi dünyasında savaşlar çıkarıyor, yağmurlar yağdırıyor. Mesela yağmur yağıyor benim moralim bozuk olduğu için yağmur yağıyor, güneş açıyor sevinçliyim ondan güneş açtı diyor.”

Benlik algısında üç gerçeklik karışmaz

Üç türlü benlik algısı olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Psikolojik sıhhatte da bu değerlidir. Birinci benlik kişinin fizikî gerçekliğidir. Bu yumuşaktır, sıcaktır ya da soğuktur üzere. İkincisi hayali gerçeklik. Hayal dünyası bulutlar, zihin dünyası çamurlu su üzeredir. Hayal dünyamızı temizlersek zihnimizdeki su temizlenir. Onun için hayal dünyamızı hoş yapmamız gerekiyor. Hayal dünyamız kirliyse zihnimizden kirli suları atamayız. Başka gerçeklik de düş gerçekliğidir. Şizofrenlerin en büyük özelliği bu üç gerçekliğin hudutlarını ayırt edememesidir. Hayal kuruyor, hayali gerçek zannediyor ve inanıp ona nazaran yaşıyor. Ya da hayal görüyor, uyanır uyanmaz ona inanıyor. Benlik algısı olan kimse bu üç gerçekliği karıştırmaz. Onun için benlik algımız insanın elindeki en kıymetli fenerdir, aydınlatır. Kendini aydınlatır, etrafını aydınlatır. Ve benlik algımızı geliştirmek bizi insan yapan durumdur. Öteki canlılarda bu özellik yok. Yemek içmek üremek yetiyor. İnsanların keşfetme, yeni tecrübelere açık olma geni var. İnsan vakti algılıyor. İnsan dışındaki hiçbir canlının vakit ve yer algısı yoktur. Bunlar insanları öbür canlılardan ayıran soyut kavramlar üretmemizi sağlayan genlerdir” diye konuştu.

BEYAZ HABER AJANSI (BHA)

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

ataşehir escort kartal escort pendik escort ataşehir escort göztepe escort kadıköy escort ümraniye escort anadolu yakası escort kadıköy escort göztepe escort pendik escort kartal escort kurtköy escort kartal escort maltepe escort tuzla escort tuzla öğrenci escort avrupa yakası escort bakırköy escort ataköy escort avcılar escort beylikdüzü escort maltepe escort maltepe 18 yaş escort maltepe 100 tl escort kartal escort erenköy escort maltepe escort 100 tl escort anal yapan escort çin escort fransız escort ataşehir escort göztepe escort maltepe escort kartal escort pendik escort escort bayan ataşehir escort çekmeköy escort istanbul escort acıbadem escort çekmeköy escort kurtköy escort maltepe escort pendik escort kadıköy eskort bostancı escort göztepe escort göztepe escort pendik eskort kurtköy escort kadıköy escort bostancı escort göztepe escort kurtköy escort pendik escort kartal escort çeşme escort urla escort anadolu yakası escort avrupa yakası escort sınırsız escort keçiören escort eryaman escort batıkent escort samsun escort terme escort atakum escort bostancı escort kadıköy escort akyarlar escort göltürkbükü escort gümbet escort dragos escort aydınlı escort kurtköy escort pendik escort