Site Rengi

enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp hdp deva
DOLAR
8,5776
EURO
10,1384
ALTIN
499,06
BIST
1.352
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
32°C
İstanbul
32°C
Parçalı Bulutlu
Salı Az Bulutlu
32°C
Çarşamba Az Bulutlu
33°C
Perşembe Az Bulutlu
34°C
Cuma Az Bulutlu
34°C

Otomobil Motorları Nasıl Çalışır, Hangi Modülleri Bulunur?

Bir noktadan öteki bir noktaya süratli bir halde ulaşmak için en çok kullanılan araçların başında gelen otomobiller, uzun yıllardan beri sayısız …

Otomobil Motorları Nasıl Çalışır, Hangi Modülleri Bulunur?
18.06.2021 13:11
0
A+
A-


Bir noktadan öteki bir noktaya süratli bir halde ulaşmak için en çok kullanılan araçların başında gelen otomobiller, uzun yıllardan beri sayısız mühendisin üzerinde çalışarak geliştirdiği çok karmaşık aletlerdir. Bir otomobilin hareket edebilmesi için yüzlerce modülün ahenk içerisinde çalışması gerekir. Elbette bu karmaşıklığın içerisinde de bir tertip olduğunu bilmemiz gerekiyor. Zati sistem olmasaydı bu araçların çalışma devamlılığı sağlanamazdı. Bu içerikle başlayacağımız yeni serimizde sizlere otomobillerde bulunan modülleri ayrıntılı bir formda tanıtmaya çalışacağız.

Her yaştan ve ilgiden insanın zorlanmadan anlayabilmesi için en kolay haliyle anlatmaya çalışacağım bu serinin birinci kısmında otomobilin en değerli kesimi, adeta kalbi olan motorlara değineceğim. Çeşitli güç hususlarıyla bir otomobilin hareket etmesini sağlayan motorlar, bu yazımızı tamamladıktan sonra sizin için bilinmeyen olmaktan çıkacak. O vakit süratlice motor ve derinliklerine inelim.

Araçlarımızda bulunan motorlar nasıl çalışır ve hangi modüllere sahiptir?

  • Motor nedir?
  • Otomobillerimizde bulunan içten yanmalı motorun tarihi ne, hangi varyasyonları var?
  • Dizaynına nazaran içten yanmalı motorlar
    • Wenkel motoru (Rotary motor)
    • Pistonlu motor
  • Yakıt kullanımına nazaran motorlar
  • İçten yanmalı motorlarda hangi kesimler bulunur ve bu kesimlerin fonksiyonları nelerdir?
    • Silindir bloğu (motor bloğu) nedir?
    • Silindir kapağı ve silindir contası nedir?
    • Piston nedir?
    • Piston kolu (Biyel kolu) nedir?
    • Krank mili nedir?
    • Kam mili (Eksantrik mil) nedir?
    • Subaplar nedir?
    • Radyatör nedir?
    • Su pompası (Devirdaim) nedir?
    • Yakıt pompası nedir?
    • Karbüratör nedir?
    • Hava filtresi nedir?
    • Manifold nedir?
    • Karter nedir?
    • Yağ pompası nedir?
    • Yağ filtresi nedir?
    • Buji nedir?
    • Şarj dinamosu nedir?
    • Endüksiyon bobini nedir?
    • Konjektör (Regülatör) nedir?
    • Motor distrübitörü nedir?
    • Marş motoru nedir?
    • Enjeksiyon pompası nedir?
    • Enjektör nedir?
  • Geleceğin motorları olarak gösterilen elektrikli motorlara yakından bakalım
    • Stator nedir?
    • Rotor nedir?
  • Hibrit araçlar nedir, çalışma prensipleri nelerdir?

Motor nedir, ne işe fayda?

İsmini sık sık duyduğumuz motorlar tam olarak nedir diye hiç düşündünüz mü? Motorları en kolay haliyle düşünürsek bir güç formunu (elektrik, akaryakıt, dizel, LPG) alıp bunu mekanik güce çeviren aparatlardır. Bu mekanik güç de otomobillerimizde hareket etmeyi sağlamak için kullanılıyor. İşin özünde araçlarda kullanılan 2 çeşit motor var. Bunlardan birincisi büyük çoğunluğu sağlayan içten yanmalı motorlar. Başkası ise geleceğin teknolojisi olan elektrik motorları. Elbette bu motorlar da kendi içinde yaktığı yakıta ve mekaniğine nazaran ayrılabiliyor. Tüm bunlara yazının devamında değineceğiz.

Elbette elektrik motorundan da bahsedeceğiz, lakin bu yazımızda asıl odaklanacağımız nokta içten yanmalı motorlar olacak. Ülkemizde kullanılan otomobillerin çabucak hemen tamamı içten yanmalı motora sahip olduğundan bu motorları öğrenmenin daha kıymetli olduğunu düşünüyorum. Yazımızın sonunda elektrikli motorlarla ilgili bilgilere de ulaşabileceğinizi hatırlatalım.

Otomobillerimizde bulunan içten yanmalı motorun tarihi ne, hangi varyasyonları var?

Tarihi iddia edeceğinizden eskiye dayanan içten yanmalı motorlar, birinci olarak Parisli fizikçi Christiaan Huygens ve asistanı Denis Papin tarafından 1673’te geliştirildi. Belçikalı mühendis Etienne Lenoir ise 1859’da “Gazlı ve genleşmiş havalı motor” ismi altında iki vakte sahip içten yanmalı motorun patentini alıp 1860 yılında elektrik ile ateşlenip su ile soğutulan birinci içten yanmalı motoru geliştirdi.

İçten yanmalı motorun bu kısa tarihini geride bıraktığımıza nazaran çalışma prensibine bakalım. İçten yanmalı motorlar; hava ile yakıt karışımını yakıt odasına alıp sıkıştırarak ateşleyen ve bunun sonucunda güç elde eden motorlardır. Elbette bu süreci yaparken devreye sayısız adım giriyor, lakin en kolay haliyle üstteki üzere özetleyebiliriz. Günümüzde tasarım çeşitlerine nazaran iki adet içten yanmalı motor tipi vardır. Bunlar; pistonlu motor ve rotary motordur.

Dizaynına nazaran içten yanmalı motorlar

Wenkel motoru (Rotary motor)

Gerek sık sık bakıma muhtaçlık duyması gerekse de yüksek yakıt tüketimi nedeniyle son yıllarda artık kullanılmayan bu motor çeşidi, pistonlu motorlardan çok daha farklı bir yanma süreci geçiriyor. 20. yy’da icat edilen tek içten yanmalı motor tipi olan Wenkel motoru, güç / hacim bakımından pistonlu motorlardan uzun yıllar boyunca daha yeterli durumda oldu. Bu motorların son temsilcisinin 2000’li yılların başında üretildiği düşünüldüğünde pistonlu motorların onu geçmek için uzun yıllar uğraştığını görüyoruz.

Wankel motorunun çalışma prensibine baktığımızda orta kısma yerleştirilmiş üçgen rotorun aldığı pozisyona nazaran yakıt ve havayı alıp sıkıştırıp yakarak egzozdan dışarı attığını görüyoruz. Pistonlu motorlar üzere 4 vakte sahip bu motor; emme, sıkıştırma, yanma ve egzoz vakitlerini sırasıyla gerçekleştiriyor.

Pistonlu motor

Pistonlu motorlar, günümüzde en sık gördüğümüz motor cinsidir. Motorun silindir sayısına nazaran pistonlar çeşitli noktalara yerleştirilir. Günümüzde kabul gören motor tipi olduğu için yazının devamında bu motoru daha ayrıntılı bir formda göreceğiz, lakin genel olarak bahsetmek gerekirse 4 vakitli olarak çalışır. Bu vakitlerde yakıt ve havayı alıp sıkıştırıp yakarak egzozdan çıkış sağlar. Yakıt olarak akaryakıt yahut LPG kullanan motorlarda ateşleme yapması için bujiler yer alırken, dizel motorlarda ise mazotu ısınmış havanın üzerine püskürtmek için enjektör yer alır.

Yakıt kullanımına nazaran motorlar

Motorlar güç üretmek için bir yakıta gereksinim duyarlar. Yakıtlarına nazaran de motorlarda kimi değişiklikler olur. Motorun çalışma prensibini etkileyen yakıt kullanımına nazaran motorlara baktığımızda karşımıza 2+1 çeşit motor tipi çıkıyor. Bunlardan birincisi dizel, yani motorinle çalışan motorlardır. Bunun dışında akaryakıtla çalışan motor tipi en yaygın olanıdır. Ayrıyeten akaryakıtlı motorlar LPG sistemiyle çalışabilir. Ülkemizdeki akaryakıtlı araçların çok büyük bir kısmında akaryakıtın yükselen fiyatının da tesiriyle LPG taktırılması yaygındır.

İçten yanmalı motorlarda hangi kesimler bulunur ve bu kesimlerin fonksiyonları nelerdir?

Artık geldik içten yanmalı motorların modüllerine ve bu kesimlerin ne işe yaradığına. Pistonlu bir motorun içerisinde her biri başka hayati kıymete sahip çok fazla modül vardır. Bu kesimlerin biri bile düzgün çalışmasa motor fonksiyonunu tam olarak yerine getiremez. Bu sebeple bu kesimleri güzel tanımamız gerekiyor.

Silindir bloğu (motor bloğu) nedir, ne işe fayda?

Motor bloğu, motorun pek çok modülünü içerisinde barındıran asıl gövdeyi oluşturur. Bilgisayar donanımlarından örnek vermek gerekirse bu kesimin anakart ile eşleştiğini söyleyebiliriz. İçerisinde silindir, krank, marş motoru üzere kesimler da dahil olmak üzere pek çok motor modülünü stabil bir formda tutmaya fayda.

Silindir kapağı ve silindir contası nedir, ne işe fayda?

Silindir bloğunun üzerini kapatan bu kapak, motorun büsbütün kapanmasını sağlar. Üzerinde; akaryakıtlı motorlarda buji, dizel motorlarda ise enjektörleri taşır. Ayrıyeten subap düzeneği da silindir kapağında bulunur ve yanma odalarının etrafında su kanalları bulunur.

Piston nedir, ne işe fayda?

Pistonlar, silindir bloğunun içerisindeki boşluklarda daima hareket eden ve bu sayede vakitlerin oluşmasını sağlayan kesimlerdir.

Piston kolu (Biyel kolu) nedir, ne işe fayda?

Piston kolu, isminden da anlayabileceğiniz üzere pistonların hareket etmesini sağlayan modüldür. Pistondan alınan dikey gücü krank miline ileten piston kolu, bu sayede motorun çalışmasının devamlılığını sağlar.

Krank mili nedir, ne işe fayda?

Krank mili, pistonların piston koluna ilettiği dikey hareketi dairesel bir dönüş hareketine çevirmeye fayda. Krank milinin ön ucunda bulunan dişli kam miline hareket verirken kasnak ise su pompası ile alternatöre hareket sağlar.

Kam mili (Eksantrik mil) nedir, ne işe fayda?

Kam mili, motorun en değerli modüllerinden biridir. Piston subaplarının zamanlamasından sorumlu olan kam mili, triger kayışı yahut zincirle hareketini sağlayarak motorda bulunan tüm silindirlerin vakitlerini problemsiz bir formda sürdürmeye devam etmesini sağlar.

Subaplar nedir, ne işe fayda?

Emme ve eksoz olmak üzere iki farklı subap vardır. Emme subapları akaryakıtlı ve LPG’li araçlarda akaryakıt ve hava karışımının silindire girmesini sağlar. Dizel araçlarda ise emme subabının misyonu yalnızca havayı silindirin içine sokmaktır. Eksoz subapları ise yanma sonucunda oluşan gazın silindirin dışına atılmasını sağlar.

Radyatör nedir, ne işe fayda?

Radyatör, daima yüksek dönemlerde çalışan motor modüllerinin su yoluyla soğutulmasını sağlar. Deposundaki suyu bir pervane yardımıyla daima soğutan radyatör, motorun hararet yapmaması için gerekli olan çok kıymetli bir modüldür.

Su pompası (Devirdaim) nedir, ne işe fayda?

Radyatörün deposundaki suyu motora götüren ve oradaki suyun yine radyatöre gelmesini sağlayan su pompası, suyun motor içerisinde devirdaim yapmasını sağlayan kendi motoruna sahip bir modüldür.

Yakıt pompası nedir, ne işe fayda?

Yakıt pompası, akaryakıt deposundaki yakıtı alarak yakıt ile havanın karışımının yapılacağı karbüratöre pompalamayı sağlar.

Karbüratör nedir, ne işe fayda?

Araçlarımızda gücü sağlayan güç yakıt ve hava karışımı ile sağlanır. Karbüratör ise şoförün istediği ölçüde akaryakıt ve havayı buhar halinde karıştırır.

Hava filtresi nedir, ne işe fayda?

Dışarıdan motor içerisine alınan havayı temizleyen hava filtresi, motorun içinin daima pak kalmasını sağlar.

Manifoldlar nedir, ne işe fayda?

Motorlarda emme ve eksoz olmak üzere iki farklı manifold bulunur. Emme manifoldu; karbüratörde karışmış olan akaryakıt ve hava karışımını silindirlere dağıtırken eksoz manifoldu ise yanma sonunda oluşan gazları toplayarak eksoz borusuna bırakır.

Karter nedir, ne işe fayda?

Karter, silindir bloğunun alt kısmında bulunan gözetici kesimdir. Ayrıyeten motor yağı da karterde tutulur.

Yağ pompası nedir, ne işe fayda?

Yağ pompası, karterdeki yağı emerek yağlanması gereken tüm motor modüllerine yağı ulaştıran bir kesimdir.

Yağ filtresi nedir, ne işe fayda?

Yağ filtresi, motorun rastgele bir aşınma yaşamadan sağlıklı bir biçimde çalışabilmesi için gerekli olan yağı temizleyen aparattır.

Buji nedir, ne işe fayda?

Motorun bir nevi çakmaktaşları olan bujiler, yanma odasında sıkıştırılmış olan akaryakıt – hava karışımını ateşleyen kesimdir. Bujiler, otomobillerin en sık sorun çıkaran modülleri ortasında yer alırlar. O sebeple şayet motorun çalışma sesinde birtakım takılmalar hissediyorsanız bujileri bir denetim etmenizi öneriyorum.

Şarj dinamosu nedir, ne işe fayda?

Akü birinci başta gerekli elektrik gücünü motorun çalışması için gönderir. Motor çalıştıktan sonra ise otomobilin öteki elektrik aksamlarına da güç sağlayacak akünün yine şarj olması için devreye şarj dinamosu girer. Şarj dinamosu, mekanik enerjiyi alıp tekrar elektrik gücüne çevirerek aracın daima kalkışa hazır halde olmasını sağlar.

Endüksiyon bobini nedir, ne işe fayda?

Otomobilin birinci çalışma anında gereksinimi olan akımı oluşturmak için gerekli endüksiyon bobini, akümülatörden gelen 12 voltluk hakikat akımı 18 – 25 bin volta yükseltir.

Konjektör (Regülatör) nedir, ne işe fayda?

Konjektör, şarj dinamosunun ürettiği akımı ve voltajı ayarlamak için kullanılan küçük bir kesimdir.

Motor distrübitörü nedir, ne işe fayda?

Motor distrübitörü, endüksiyon bobiniyle gelen yüksek voltajı bujilere dağıtarak ateşlemeyi sağlar.

Marş motoru nedir, ne işe fayda?

Otomobilin anahtarını birinci çevirdiğinizde motorun çalışmasını sağlayan marş motoru, elektrik akımını direkt motora vererek birinci hareketi sağlar.

Enjeksiyon pompası nedir, ne işe fayda?

Enjeksiyon pompası, mazotla çalışan araçlarda ateşleme sırasında enjektöre yüksek basınç altında mazot pompalayan kesimdir.

Enjektör nedir, ne işe fayda?

Yalnızca mazotlu araçlarda bulunan enjektörler, enjeksiyon pompasından gelen mazotu ısınmış havanın üzerine püskürten elemandır.

Geleceğin motorları olarak gösterilen elektrikli motorlara yakından bakalım

İçten yanmalı motorların bilakis mekanik kesimleri bulunmayan elektrik motorları, elektromanyetik enerjiyi direkt hareket gücüne dönüştürüyor. Genel olarak iki bileşenden oluşan bu motorlar, biri sabit oburu de hareket eden iki modülle yüksek güçler üretebiliyor. Elektrikli motorlarda bulunan bu iki ana bileşen ise stator ve rotor oluyor.

Stator nedir, ne işe fayda?

Elektrikli motorda manyetik alan oluşturmakla misyonlu olan stator, motorun hareket etmeyen modülüdür. Statorda; stator çekirdeği, stator çerçevesi ve bobin bulunur. Stator çekirdeği; içinden elektrik akımı geçen bobinleri korurken stator bobinleri elektromanyetik alan oluşturan binlerce iletken tel bulundurur.

Rotor nedir, ne işe fayda?

Elektrikli motorun hareketli modülü ise rotor kısmıdır. Halka formunda bulunan stator çekirdeğinin içinde bulunan rotor, statordaki bobinler tarafından üretilen elektromanyetik alan sayesinde hareketli kesimin dönmesini sağlar. Rotor döndükçe motora bağlı olan çark ve dişlileri hareket ettirip kinetik güç elde edilmesinin önünü açar.

Hibrit araçlar nedir, çalışma prensipleri nelerdir?

İçten yanmalı motorla elektrikli motorun bir ortada çalıştığı hibrit araçlar, tek bir motor yerine iki motorla çalışırlar. Elektrikli araçlar üzere harici olarak şarj edilmesine gerek olmayan hibrit araçlar, içten yanmalı motordan elde edilen güçle kendini şarj eder ve elektrikli araçlara nazaran daha küçük olan bataryasında bu enerjiyi depolayarak araca ek güç sağlar. Hibrit ve elektrikli araçlarda fren yapıldığında da belli bir ölçüye kadar elektrik üretimi yapılabilir.

Otomobillerin en değerli bileşeni olan motorlarla ilgili içeriğimizin burada sonuna geldik. Pekala sizlerin aklına takılan noktalar oldu mu? Niyetlerinizi yorumlar kısmında bizimle paylaşmayı unutmayın.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

ataşehir escort kartal escort pendik escort ataşehir escort göztepe escort kadıköy escort ümraniye escort anadolu yakası escort kadıköy escort göztepe escort pendik escort kartal escort kurtköy escort kartal escort maltepe escort tuzla escort tuzla öğrenci escort avrupa yakası escort bakırköy escort ataköy escort avcılar escort beylikdüzü escort maltepe escort maltepe 18 yaş escort maltepe 100 tl escort kartal escort erenköy escort maltepe escort 100 tl escort anal yapan escort çin escort fransız escort ataşehir escort göztepe escort maltepe escort kartal escort pendik escort escort bayan ataşehir escort çekmeköy escort istanbul escort acıbadem escort çekmeköy escort kurtköy escort maltepe escort pendik escort kadıköy eskort bostancı escort göztepe escort göztepe escort pendik eskort kurtköy escort kadıköy escort bostancı escort göztepe escort kurtköy escort pendik escort kartal escort çeşme escort urla escort anadolu yakası escort avrupa yakası escort sınırsız escort keçiören escort eryaman escort batıkent escort samsun escort terme escort atakum escort bostancı escort kadıköy escort akyarlar escort göltürkbükü escort gümbet escort dragos escort aydınlı escort kurtköy escort pendik escort