Site Rengi

enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp hdp deva
DOLAR
8,7540
EURO
10,3892
ALTIN
496,61
BIST
1.391
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
23°C
İstanbul
23°C
Gök Gürültülü
Pazar Gök Gürültülü
25°C
Pazartesi Gök Gürültülü
26°C
Salı Gök Gürültülü
25°C
Çarşamba Parçalı Bulutlu
27°C

Kanlı savaş bitti, keşmekeş başladı: Ülkeye çılgın gömleği giydirildi

Kanlı savaş bitti, keşmekeş başladı: Ülkeye çılgın gömleği giydirildi
31.03.2021 13:49
0
A+
A-

Bosna Hersek’te 1992-1995 seneleri arasında yaşanan, çoğunluğu Boşnak Müslüman ve sivil 100 bini aşkın şahsın yaşamını kaybettiği kanlı savaşın üzerinden çeyrek yüzyıldan fazla bir zaman geçti.

1993 senesinde, Birleşmiş Halkların BM tehlikesiz bölge bülten ettiği Srebrenitsa’da 8 binin üstünde Boşnak Müslüman, Sırp komutan Ratko Mladiç önderliğindeki askerler tarafından katledildi. Bu büyük facia, savaşın en acı izi olarak tarihe geçerken belleklere de kazındı.

Boşnak, Hırvat ve Sırpları karşı karşıya getiren, 100 bini aşkın can kaybının yanı gizeme takribî 2 milyon insanın da yerinden olduğu savaş, bir sulh uyuşması ile “fotoğrafı” olarak son buldu.

[Tarihler 14 Aralık 1995’i gösterdiğinde Bosna Savaşı’na son veren Dayton Barış Anlaşması, Fransa’nın başkenti Paris’te bulunan Cumhurbaşkanlığı Sarayı Elysee’de imzalandı. Fotoğraf: Getty]

Dayton Sulh Uyuşması, ABD’nin Ohio eyaletindeki Dayton şehrinde bulunan Wright-Paterson Hava Üssü’nde 21 Kasım 1995’te paraf edildi, 14 Aralık 1995’te Fransa’nın başşehri Paris’te Bosna Hersek Cumhurbaşkanı Aliya İzetbegovic, Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milosevic ve Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tudjman tarafından imzalandı.

BARIŞ ANLAŞMASIYLA DERİNLEŞEN BÖLÜNMÜŞLÜK

Dayton ile ülkenin aynı zamanda devlet sistemi ve tüzüğü de oluşturuldu.

Avrupa’nın göbeğinde, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra görülen en kanlı savaşları yaşayan Bosna Hersek’te 1990’lı senelerdeki savaşı sonlandıran bu uyuşma, dünyanın en karmaşık politik yapılarından birini de birliktesi getirdi.

Hayata geçirilen bu yapı, ülkede yetki karmaşası ve krizlere neden olmaya devam ediyor.

DEVLET, DEVLETÇİKLER, KANTONLAR…

Bosna Hersek, biri Bosna Hersek Federasyonu FBIH, öbürü Republika Srpska başka bir deyişle Sırp Cumhuriyeti RS olmak üzere iki entiteye devletçik dağılmış gidişatta. Boşnak, Hırvat ve Sırp olarak üç kurucu milletten oluşan Bosna Hersek’te ayrı bir yönetimi bulunan Brçko Özerk Bölgesi de mevcut. Çoğunluğunu Boşnak ve Hırvatların alana getirdiği Bosna Hersek Federasyonu içerisinde ayrıca 10 kanton var. Her kantonun kendi meclisi ve hükümetleri bulunuyor.

Devlet seviyesinde de ayrı bir hükümet ve en üstte Boşnak, Hırvat ve Sırp azalardan oluşan Devlet Başkanlığı Konseyi mevcut.

Devletin tepesindeki Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi, 3 kurucu ulusu temsilen seçilen 3 aboneden oluşuyor. Azalar, 4 senede bir yapılan tercihlerle tanımlanıyor. Konsey Başkanlığı mevzubahisi 3 aza arasında 8 aylık yarıyıllarla rotasyon usulü başka bir deyişle mutasyonlu olarak değişiyor. Boşnak ve Hırvat aza FBIH’den, Sırp aza RS’den gelen reylerle tespit ediliyor.

Bosna Hersek Bakanlar Konseyi Başkanı Başbakan ise Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyinin teklifi üzerine Temsilciler Meclisi tarafından seçiliyor.

Devlet Meclisi de Temsilciler Meclisi ve Milletler Meclisi olmak üzere iki kamaradan alana geliyor.

Devlet, entite ve kantonlar hesaba katıldığında 3’ü konsey abonesi 5 başkan, 13 hükümet başkanı ve 130’dan fazla bakan mevzubahisi.

KARAR ALMAK GÜÇ, BAZI GİDİŞATLARDA İHTİMALSİZ

TRT Haber’in derlediği habere göre, Bosna Hersek’in işte bu politik yapısı çoğu zaman kriz etraflarına taban hazırlıyor. Ortak karar alınması gereken mevzularda negatiflikler yaşanıyor.

Karar alma sürecindeki en ehemmiyetli meselelerden biri Devlet Başkanlığı Konseyinde görülüyor. Dış siyaset gibi ehemmiyetli mevzularda verilecek kararlar, 3 abonenin mutabık kalmasıyla alınabiliyor. Bu kararların alınması bazen çok uzun sürüyor, bazen de hiç gerçekleşmiyor.

Ülkenin ekonomik gelişimi, Avrupa Birliği AB ve NATO’ya azalık süreçleri gibi bir hayli beynelmilel mevzu bu maniye takılıyor.

AB AZALIĞINI SEKTEYE UĞRATTI

Bosna Hersek’in AB ile entegrasyon süreci reelinde 2008 senesinde AB ile Karar ve Ortaklık Uyuşması’nın İOA imza atılmasıyla başladı. Ülkenin adaylık statüsü elde edebilmesi için cevaplanması gereken anket her seviyede müessese ve temsilcinin ortak çalışmasını cevaplandı. Bosna Hersek, Birlik için potansiyel aday görülüyor.

Ülkenin AB azalığı mevzusunda her 3 taraf da mutabıkken, NATO azalığı için Sırpların karşı çıkması sebebiyle ilerleme kaydedilemiyor.

Sadece bunlar da değil.

[Dayton Anlaşması’nın imzalanmasından hemen sonra Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna’da görüntülenen mezarlık. ]

YABANCI TEMSİLCİ TARTIŞMASI

Uyuşmanın getirdiği karışık politik yapının yanı gizeme geniş yetkilerle donatılmış Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği OHR de bir başka münakaşa mevzusu.

Uyuşmanın 10. kısmına göre kurulan OHR, Bosna Hersek’te büyük otoriteye sahip.

Yabancı yüksek temsilci, Dayton Uyuşması’nın uygulanışını hakimiyet etmek, tarafların şikayetlerini değerlendirmek, sivil kuruluşların faaliyetlerini sorgulamak ve koordine etmek gibi yetkilerinin yanı gizeme uyuşmaya ters davranmaları vaziyetinde Devlet Başkanlığı Konseyi azaları da dahil devlet yetkililerini misyondan alma hakkını elinde bulunduruyor.

Öte yandan, uyuşmanın uygulanmasındaki meseleleri çözmekle yetkilendirilen OHR’nin elindeki geniş yetkilere karşın kendi mesullük alanına giren bir hayli ciddi sualin çözümünde tesirsiz kaldığı ifade ediliyor.

“ÇILGIN GÖMLEĞİ” BENZETMESİ

Başka Bir Deyişle Dayton Uyuşması ile silahlara veda edilmiş olsa da kavmi kimliklerin savaşmıyor olması bir arada huzurlu yaşadıkları anlamına gelmiyor.

Bosna Hersek’in çoğu şehri Boşnak, Hırvat ve Sırp bölgelerine dağılmış durumda. Bu gidişat barınmadan ısınmaya, eğitimden sıhhat sistemine kadar bir hayli esas lüzumun giderilmesinde ayrılıklar ya da mesele çıkarıyor.

Bosnalı akademisyen Dzemaludin Latic’in uyuşmayla alakalı sarf ettiği “uygulanması neredeyse ihtimalsiz olan Dayton ile Bosna Hersek’e çılgın gömleği giydirildiği ve ülkenin sakat bir ülke haline getirildiği” ifadeleri ise belki de bu anlaşılması efor gidişatı en iyi özetleyen laflar olabilir.

Yorumlar
  1. Turgut ak dedi ki:

    Gerçekten hayret edici, Yazık diyecek söz bulamıyorum.

  2. Çınar bey dedi ki:

    Neden böyle insanları haber değeri yokken gündeme alıyorsunuz?

ataşehir escort kartal escort pendik escort ataşehir escort göztepe escort kadıköy escort ümraniye escort anadolu yakası escort kadıköy escort göztepe escort pendik escort kartal escort kurtköy escort kartal escort maltepe escort tuzla escort tuzla öğrenci escort avrupa yakası escort bakırköy escort ataköy escort avcılar escort beylikdüzü escort maltepe escort maltepe 18 yaş escort maltepe 100 tl escort kartal escort erenköy escort maltepe escort 100 tl escort anal yapan escort çin escort fransız escort ataşehir escort göztepe escort maltepe escort kartal escort pendik escort escort bayan ataşehir escort çekmeköy escort istanbul escort acıbadem escort çekmeköy escort kurtköy escort maltepe escort pendik escort kadıköy eskort bostancı escort göztepe escort göztepe escort pendik eskort kurtköy escort kadıköy escort bostancı escort göztepe escort kurtköy escort pendik escort kartal escort çeşme escort urla escort anadolu yakası escort avrupa yakası escort sınırsız escort keçiören escort eryaman escort batıkent escort samsun escort terme escort atakum escort bostancı escort kadıköy escort akyarlar escort göltürkbükü escort gümbet escort dragos escort aydınlı escort kurtköy escort pendik escort